Toplu yaşamın getirdiği en büyük sorunlardan biri olan komşu gürültüsü, bireylerin huzur ve sükûnunu bozmakla kalmayıp psikolojik ve fiziksel sağlığı da tehdit eden bir boyuta ulaşabilmektedir. Apartman veya site yaşantısında “katlanma yükümlülüğü” olarak bilinen hukuki sınırın aşılması durumunda, mağdur olan tarafın başvurabileceği çeşitli hukuki yollar mevcuttur. Bu rehberde, gürültü yapan komşuya karşı hangi davaların açılabileceğini, yasal dayanakları ve yargılama süreçlerini detaylıca ele alacağız.
İçindekiler
1. Hukuki Temel: Komşuluk Hukuku ve Katlanma Yükümlülüğü
Komşuluk hukuku, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 737. maddesi ile düzenlenmiştir. Bu maddeye göre; “Herkes, taşınmaz mülkiyetinden doğan yetkilerini kullanırken ve özellikle işletme faaliyetini sürdürürken, komşularını olumsuz şekilde etkileyecek taşkınlıklardan kaçınmakla yükümlüdür.”
Gürültü, bu madde kapsamında “taşkınlık” olarak kabul edilir. Ancak hukuk sistemimiz, komşuların birbirlerinin yarattığı her türlü sese katlanmasını beklemez; burada ölçüt “yerel adete göre katlanılabilir seviye”dir. Eğer gürültü, ortalama bir insanın tahammül sınırını aşıyorsa, hukuka aykırılık teşekkül eder.
2. Gürültü Nedeniyle Başvurulabilecek Yasal Yollar
Komşu gürültüsüne karşı izlenebilecek yollar kademelidir:
- İdari Başvuru: Kolluk kuvvetlerine (Polis/Jandarma) veya Belediye zabıtasına şikayet. (Kabahatler Kanunu kapsamında idari para cezası uygulanabilir.)
- Savcılık Şikayeti: Gürültü, bir kimsenin huzur ve sükûnunu bozma amacıyla kasten yapılıyorsa Türk Ceza Kanunu madde 123 ve 183 uyarınca suç teşkil edebilir.
- Hukuk Davaları: Medeni Kanun ve Kat Mülkiyeti Kanunu uyarınca açılan davalar.
3. Müdahalenin Men’i (Önlenmesi) Davası
Gürültünün süreklilik arz etmesi durumunda açılacak en temel dava müdahalenin men’i davasıdır. Bu davada mahkemeden;
- Gürültünün hukuka aykırı olduğunun tespiti,
- Gürültüye sebep olan eylemin durdurulması,
- Gerekiyorsa ses yalıtımı gibi teknik önlemlerin alınmasına karar verilmesi talep edilir.
Bu davada ispat yükü davacıdadır. Gürültünün ölçümü için mahkemece bilirkişi incelemesi ve keşif yapılması zorunludur.
4. Tazminat Talepleri: Maddi ve Manevi Zararların Giderilmesi
Sürekli gürültü nedeniyle uyku bozukluğu, psikolojik yıpranma veya iş gücü kaybı yaşayan bireyler, gürültü yapan komşuya karşı manevi tazminat davası açabilir. Eğer gürültü nedeniyle taşınmazın değeri düşmüşse veya kiracı taşınmazı erken tahliye etmek zorunda kalmışsa maddi tazminat da gündeme gelebilir.
5. Kat Mülkiyeti Kanunu Kapsamında Tahliye ve Taşınmaz Devri
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 25. maddesi, “çekilmezlik hali” durumunda en ağır yaptırımı öngörür. Eğer bir kat maliki, gürültü dahil diğer yükümlülüklerini sürekli ihlal ederek komşuları için yaşamı çekilmez hale getirirse, diğer kat malikleri birleşerek o kişinin bağımsız bölüm mülkiyetinin kendilerine devredilmesini (satın alınmasını) talep edebilirler. Bu, mülkiyet hakkına müdahale eden istisnai ve oldukça ağır bir hukuki yoldur.
6. Yargılama Süreci ve Dava Süresini Etkileyen Faktörler
“Komşu gürültüsü davası ne kadar sürer?” sorusuna verilecek yanıt, her dosyanın kendi özel koşullarına göre belirlenmektedir. Yargılama süresi, matematiksel bir kesinlikten ziyade yargılama stratejisine ve usuli işlemlere bağlıdır.
Süreci etkileyen temel teknik faktörler şunlardır:
- Tebligat Süreçleri: Davalı tarafa yapılacak tebligatların hızı ve karşı tarafın ikametgah durumu.
- Keşif ve Bilirkişi İncelemesi: Gürültünün desibel ölçümlerinin yapılması için mahkemenin belirleyeceği keşif günü ve bilirkişilerin rapor hazırlama süresi.
- Mahkemelerin İş Yoğunluğu: İlgili Sulh Hukuk veya Asliye Hukuk Mahkemesi’nin duruşma takvimi.
- Delillerin Toplanması: Tanıkların dinlenmesi, varsa belediye veya karakol kayıtlarının celbi.
Dolayısıyla, davanın sonuçlanması dosyanın kapsamına ve mahkemenin iş yüküne göre değişkenlik göstermektedir.
7. Güncel Yargıtay İçtihatları ve Emsal Kararlar
Yargıtay, komşuluk hukukuna ilişkin kararlarında genellikle şu kriterlere odaklanır:
- Huzur ve Sükûn Hakkı: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihatlarına göre; mülkiyet hakkı, komşuya rahatsızlık verme özgürlüğü tanımaz.
- Desibel Sınırları: Sadece kişisel beyanlar yetmez; gürültünün yönetmeliklerdeki (Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği) desibel sınırlarını aşıp aşmadığı teknik cihazlarla saptanmalıdır.
- Zaman Dilimi: Gece vaktinde yapılan gürültü ile gündüz vakti yapılan gürültü arasında “katlanma eşiği” bakımından fark gözetilmektedir.
8. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Gürültü yapan komşuyu evden attırabilir miyim? Kat Mülkiyeti Kanunu madde 25 uyarınca, gürültü süreklilik arz ediyor ve diğer tüm önlemlere rağmen devam ediyorsa, “çekilmezlik hali” ispat edilerek mülkiyetin devri yoluyla tahliye mümkündür. Ancak bu zorlu bir süreçtir.
2. Mahkemeye gitmeden önce arabuluculuk zorunlu mu? 7445 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik uyarınca, komşuluk hukukundan doğan uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk süreci zorunlu hale getirilmiştir. Dava açmadan önce arabulucuya başvurulması gerekir.
3. Gürültüyü nasıl ispatlayabilirim? Karakol tutanakları, belediye ceza kayıtları, tanık beyanları, video kayıtları ve en önemlisi mahkeme aracılığıyla yaptırılacak teknik ses ölçümleri temel delillerdir.
4. Sadece gündüz yapılan gürültü için dava açılabilir mi? Evet. Gürültünün saati katlanma sınırını etkilese de, gündüz vakti dahi olsa mevzuattaki sınırları aşan ve mutad yaşamı engelleyen gürültüler hukuka aykırıdır.
9. Sonuç ve Uzman Desteğinin Önemi
Komşu gürültüsüyle mücadele, sadece bir şikayet dilekçesi vermekten çok daha karmaşık bir hukuki süreçtir. Hatalı açılan bir dava, hem komşuluk ilişkilerinin daha da bozulmasına hem de ciddi yargılama giderlerine yol açabilir.
Gürültünün tespiti, delillerin hukuka uygun toplanması ve doğru hukuki dayanakların seçilmesi, sürecin başarıyla sonuçlanması için hayatidir. Hak kaybına uğramamak ve huzurlu bir yaşam alanına yeniden kavuşmak için profesyonel bir hukuk bürosundan uzman desteği alınması kritiktir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlı olup, her somut olay kendi özelinde değerlendirilmelidir. Detaylı bilgi için uzman kadromuzla iletişime geçebilirsiniz.
